Anasayfa / Uncategorized / Doç. Dr. Murat Batı yazdı: Yeni yılın birinci artırımlar vergi ve cezalarda

Doç. Dr. Murat Batı yazdı: Yeni yılın birinci artırımlar vergi ve cezalarda

*Doç. Dr. Murat Batı 

2022 yılı Merkezi İdare Bütçe Kanun Teklifi, Plan ve Bütçe Kuruluna sevk edildi. Sırada; TBMM Genel Kurul’da görüşülmeye başlanacak ve sonrasında da Cumhurbaşkanı’na imzaya sunulacak. Bütçe Kanun Teklifinde hem sarfiyatlar hem de gelirler geçen yıla nazaran arttırılmış görünüyor. 2022 Merkezi İdare Bütçesinin sarfiyatları 1 Trilyon 751 Milyar TL, bütçe gelirleri 1 Trilyon 473 Milyar TL, vergi gelirleri 1 Trilyon 430 Milyar TL olarak öngörüldü.

Bu harcamalar, finanse edilmek için maktu vergi, harç ve cezaları yine değerleme oranında artırılacak. Yine değerleme oranı ise %36,2 olarak açıklandı. Lakin VUK mük.m.298 uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığınca da bu oranın Resmi Gazete’de ilan edilmesi gerekmekte. Fakat şimdi ilan edilmedi.

Eminim birçok kişi şu an “banane bu orandan” diyordur. Fakat bu sizi de ilgilendiriyor. Zira birçok vergi ve harç ile bunlara bağlı cezalar da yine değerleme oranına bağlı olarak artırılıyor. Daha kolay bir biçimde şöyle anlatmaya çalışayım; aşağıda açıklayacağım birtakım vergi, harç ve cezaları önümüzdeki yılbaşından itibaren %36,2 oranında artırımlı ödenecek. Hepimiz yani. Sen de dahil..

Tekrar Değerleme Oranı

Vergi Adap Kanunu’nun Tekrarlanmış 298’inci unsuru uyarınca tekrar değerleme oranı, Ekim ayında (Ekim ayı dahil) bir evvelki yılın tıpkı devrine nazaran üretici fiyatları genel endeksinde (ÜFE) meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır. Bu oran Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca ilan edilmekte ve Resmi Gazete’de yayımlanmaktadır. Lakin şimdi ilan edilmedi.

Aşağıdaki tabloda son 22 yılın tekrar değerleme oranları bulunmaktadır.

2022 yılında uygulanmak üzere bu oran yüzde 36,2 olarak belirlendi. 2002 yılından bugüne kadar en yüksek oran maalesef bu yıl gerçekleşti.

Gelecek yıl “ÖTV ve KDV” tekrar rekor kıracak

2022 yılı Merkezi İdare Bütçe Kanun Teklifinde tahsil edilmesi öngörülen pahalar aşağıdaki üzeredir;

Kanun teklifine nazaran 220,8 Milyar TL ÖTV’den, İthalde alınan KDV’den 290,9 Milyar TL ve Dâhilde Alınan KDV’den ise 275,1 Milyar TL gelir elde edilmesi öngörülmüştür. KDV ve ÖTV’nin toplamı ise 787 Milyar TL’dir. Toplam vergi gelirlerinin yüzde 55’i yalnızca KDV ve ÖTV’den bekleniyor. Dolaylı vergilerden yalnızca ikisinden bu kadar bir hasılat beklemek ülkelerin gelişmişlik seviyesi ve ekonomik gücü hakkında da fikir vermektedir. Dolaylı vergilerin hissesi ne derece yüksek ise ülkelerin gelişmişlik seviyesi de o derece düşüktür.

Gayrimenkulü olanlar emlak vergisini artırımlı ödeyecek

Türkiye siyasi hudutları içinde sahip olunan arsa, arazi, işyeri ve konutlar için her yıl belediyede kayıtlı olunan kıymet üzerinden binde 1 ila 6 oranında emlak vergisi ödenmektedir. Bu kıymet, Emlak Vergisi Kanunu’nun 29’uncu unsurunda bulunan “vergi değeridir” ve bu paha her yıl yine değerleme oranının yarısı oranında artırılarak uygulanmaktadır. Önümüzdeki yıl emlak verginizi %36,2’nin yarısı %18,1 oranında artırımlı ödeyeceksiniz. Yani bu yıl 100 TL emlak vergisi ödediyseniz önümüzdeki yıl 118,1 TL ödeyeceksiniz.

Ayrıyeten Etraf paklık vergileri her yılbaşında, bir evvelki yıl vergi fiyatı tekrar değerleme oranının yarısı kadar arttırılmak suretiyle belirlenir. (BGK yinelenmiş m. 44).

Harçlar da zamlandı

Harçlar kanunu kapsamında alınan maktu harçlar da yine değerleme oranı kadar zamlanacak. Harçlar Kanunu’nun yinelenmiş 138’inci hususu uyarınca alınacak maktu harçlar yine değerleme oranı ile artırılarak uygulanacak. Yalnızca bu artış maktu yani sabit bir mali meblağ olarak belirtilen harçlara uygulanacak. Buna nazaran yargı harçları, tapu kadastro harçları, noter harçları, vergi yargısı harçları, konsolosluk harçları, gemi ve liman harçları, diploma harçları ve trafik harçları bu oran kadar artırılacaktır. Bilhassa noterde çok işi olanların biraz daha hazırlıklı olmaları gerekmektedir.

Birinci kere avukatlık ruhsatı alacaklar, pasaport alacaklar, vizesiz yurt dışına çıkacaklar, dava açacaklar, ehliyet alacaklar, ruhsat alacaklar da alacakların hepsi önümüzdeki yıl artırımlı harç ödeyecek.

Ceza yememeye dikkat

Vergi Yöntem Kanunu’nda düzenlenen idari para cezaları da Vergi Tarz Kanunu’nun tekrarlanmış 414’üncü unsuru uyarınca yine değerleme oranı kadar artırılacaktır. Fiş ya da fatura almazsanız, fiş ya da fatura vermezseniz, kiranızı bankadan vermezseniz, elektronik beyanname gönderme yükümlülüğünüzü yerine getirmezseniz, işe başladığınızı ya da iş/adres değiştirdiğinizi vaktinde vergi dairesine bildirmezseniz idari para cezasına tabi tutulacaksınızdır. Ve bu fiyatlar da %36,2 oranında artırılarak 2022 yılında uygulanmaya başlanacaktır.

Trafikte daha dikkatli olmak lazım artık

Trafik cezaları da bu oran kadar artırılacak. Elbette trafikte çok dikkatli olmak lazım lakin hem candan hem maldan olmamak gerekir.

Motorlu taşıtlar verginiz de arttı

Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’nun 10’uncu hususu uyarınca ödenecek fiyatlar her yıl tekrar değerleme oranı kadar artırılarak uygulanmaktadır. Yani bu yıl 100 TL MTV ödediyseniz önümüzdeki yıl 136,2 TL ödeyeceksiniz.

Vergi mevzuatımızda uygulanan maktu istisna fiyatları da arttı

Vergi mevzuatımızda konut gelirlerine, bedel artış karlarına üzere kısımlarda maktu istisna uygulanmaktadır. Bu istisnalar mükelleflerin lehinedir ve bu fiyatlar da tekrar değerleme oranı kadar artırılacak.

Bunlar; Konut kira gelirlerinden elde edilen istisna meblağı (GVK m.21), işyeri dışında yemek verilen ücretliye uygulanacak istisna yemek bedeli (GVK m.23/8) ve bilhassa tüm ücretlileri/gelir vergisi mükelleflerini ilgilendiren vergi dilimi de (GVK m.103) tekrar değerleme oranı kadar artırılacaktır. Yani bu yıl %20’lik dilime geçmek için yıl içinde fiyatının toplamının 24 bin TL’yi aşması gerekirken 2022 yılında “bu meblağ yaklaşık (tahmini) 32 bin TL’yi aşarsa” halinde düzenlenecektir.

Özetle

Maktu alınan vergi, harç ve cezalar 2022 yılı için yüzde 36,2 oranında artırılacak. Çok dertli vakitlerden geçtiğimiz bu periyotta gönül isterdi ki “bir kriz/pandemi bütçesi” yapılsın ancak datalara bakılınca o denli olmadığı anlaşılmaktadır. Bütçe kanun teklifinde; alınması öngörülen vergiler yüklü olarak harcama temelli vergiler üzerinden alınmaktadır.  Bu durum da literatürde “tersine artan oranlı” diye isimlendirilen düşük gelirlilerinin vergi yükünün daha fazla olduğu bir “adaletsiz bir vergi” yapısı olduğunu göstermektedir.  Bu, “vergi adaleti” değildir hele “adalet” hiç değildir.


* Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ali Fuad Başgil Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Kısım Lideri

[email protected]

İlginizi Çekebilir

Sözcü müellifi Özdil: Doları patlatan Türkiye, ihracat atılımı palavrasıyla “köle pazarı” haline getiriliyor

Sözcü gazetesi muharriri Yılmaz Özdil, "Bangladeşli emekçi bile, artık, Türkiye'deki Suriyelinin yanında değerli kalıyor. Doları patlatan Türkiye ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir