Anasayfa / Moda - Yaşam / Osman Kavala, Avrupa Kurulu gündeminde: Bakanlar Komitesi, Türkiye aleyhine ihlal sürecinin başlatılıp başlatılmamasını oylayacak

Osman Kavala, Avrupa Kurulu gündeminde: Bakanlar Komitesi, Türkiye aleyhine ihlal sürecinin başlatılıp başlatılmamasını oylayacak

Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi’nin bugün başlayacak ve üç gün sürecek toplantılarında Osman Kavala ile ilgili alacağı karar, Türkiye’nin Avrupa ile demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları ile ilgili ilgilerinde çok daha olumsuz yeni bir sürecin başlangıcını oluşturabilir.

Konsey’i oluşturan 47 ülkenin temsilcileri, Türkiye’nin 4 yıldır cezaevinde tuttuğu Osman Kavala’nın yargılandığı davada Avrupa İnsan Hakları Mukavelesi’ni (AİHS) ihlal ettiği gerekçesiyle “ihlal sürecini” başlatıp başlatmamayı oylayacak.

Üçte iki çoğunluk sağlanması halinde Türkiye’ye yaptırıma varacak bir süreç başlamış olacak. Bu durumda Türkiye, Azerbaycan’dan sonra bu prosedüre tabi tutulan ikinci ülke olacak.

Kavala kararı farklı değere sahip

Avrupa Kurulu’nun karar organı olarak misyon yapan Bakanlar Komitesi, bugünden itibaren Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nce (AİHM) verilen ancak üye devletlerce bugüne kadar uygulanmamış kararları ele alacak ve bundan sonra atılması gereken adımları kararlaştıracak.

Bu toplantılarda Türkiye, ortalarında iş insanı Osman Kavala ile eski HDP Eş Lideri Selahattin Demirtaş’ın davalarının da olduğu 6 yasal süreçle ilgili yer alacak. Bunlar ortasında, AİHM’in 2020 yılının Mayıs ayında sonuçlandırdığı ve Türkiye’nin derhal hür bırakması gerektiğine hükmettiği fakat Türkiye tarafından uygulanmayan Osman Kavala ile ilgili karar farklı bir değere sahip.

Bakanlar Komitesi, Eylül ayında yaptığı toplantıda Kavala’nın 30 Kasım’a kadar özgür bırakılmaması durumunda Türkiye’ye karşı “ihlal süreci” başlatılmasını gündeme alacağını kaydetmişti.

26 Kasım’da yapılan duruşmada, Kavala’nın tutukluluk halinin devamına karar verilmesi gözlerin Strasbourg’da yapılacak toplantılara çevrilmesine neden oldu.

Türel süreç nasıl gelişti?

İş insanı ve Anadolu Kültür isimli sivil toplum kuruluşunun kurucusu Osman Kavala, 2013’teki Seyahat Parkı protestoları kapsamında Ekim 2017’de anayasal sistemi ve hükümeti ortadan kaldırma hatalarını düzenleyen Türk Ceza Kanunu’nun 309 ve 312. Unsurlarınca tutuklandı. Haziran 2018’de AİHM’e başvuran Kavala, Anayasa Mahkemesi’ne ferdî müracaat hakkını da kullandı lakin yüksek mahkeme başvuruyu reddetti.

AİHM, Aralık 2019’da aldığı bir kararla, Osman Kavala’nın tutukluluğunun AİHS’in 5.1, 5.4 ve 18. hususlarına alışılmamış olduğunu belirtti ve derhal hür bırakılması davetinde bulundu. AİHS’in 18. Hususu, devletin vatandaşların sahip olduğu hak ve özgürlüklerin kullanımını “kendi hudutları içerisinde düzenleme mazeretiyle, ulusal mevzuat yahut ilkeyi korumak ismine, aslında bu hak ve özgürlüklere ait hakkın kullanımını zorlaştırma emeli taşıyan ayrıntılı önlemler alarak bu hakkı ortadan kaldırmamasını” amaçlıyor.

  • Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi, Demirtaş ve Kavala’nın hür bırakılmasını talep etti
  • Avrupa Kurulu, AİHM’in Osman Kavala kararları uygulanmazsa Türkiye’ye yönelik ihlal prosedürü başlatacak

İki ay gecikmeyle AİHM kararını uygulayan İstanbul 30. Ağır Ceza Mahkemesi, 18 Şubat 2020’de Kavala’nın beraatine karar verdi lakin birebir gece 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsü ile ilgili öbür bir belgeden ötürü Kavala yine gözaltına alındı. Anayasal nizamı bozmak kabahatinin yanına askeri ve siyasal casusluk suçlamasının da eklendiği Osman Kavala’nın yargılandığı Seyahat davası, 2021’de Çarşı davası ile de birleştirildi ve tutuklu avukatları ve AİHM’in hür bırakma davetleri mahkemelerde cevap bulmadı.

Bakanlar Komitesi, evvel Haziran sonra da Eylül aylarında yaptığı toplantılarda Türkiye’ye kararı uygulama daveti yaptı. 16 Eylül toplantısında, Kavala’nın 30 Kasım’a kadar hür kalmaması durumunda “ihlal prosedürü” uygulamasına geçeceği ihtarında bulundu.

  • Osman Kavala’nın tutukluluğunun devamına karar verildi
  • Osman Kavala: Adil yargılama imkanı kalmadı, duruşmalara katılmam ve savunma yapmam anlamsız

İhlal prosedürü nasıl işleyecek?

AİHS’e taraf olan ülkeler, AİHM kararlarına uymayı taahhüt etmiş oluyorlar. Lakin bilhassa demokratik seviyeleri gelişmemiş, bağımsız ve tarafsız yargı düzeneklerine sahip olmayan ülkeler, siyasi süreçleri ve aktörleri ilgilendiren davaların sonuçlarını uygulamaya yanaşmayabiliyorlar.

Ulusal çıkarlar ve etnik haklar kelam konusu olduğunda kimi AB ülkelerinin de AİHM kararlarına uymadığı biliniyor. Türkiye, kendisine dönük tenkitlere cevap verirken Yunanistan’ın Batı Trakya Türkleri’nin haklarıyla ilgili AİHM kararlarına uymamasını hatırlatıyor.

AİHM kararlarının uygulanmasını Avrupa Kurulu’nun kuruluş gayelerinin kıymetli bir kesimi olarak gören Strasbourg merkezli kurum, kararların uygulanması için taraf ülkelerle ağır bir müzakere gerçekleştiriyor lakin yeniden de karar uygulanmazsa çok sık olmamakla birlikte AİHS’in 46. Unsuruna dayanarak ihlal prosedürünü harekete geçiriyor.

Avrupa Kurulu, 2010 yılından bu yana yalnızca Azerbaycan’a karşı bu türlü bir adımı 2017’de atmış ve Bakü idaresi Aliyev idaresine muhalif İlgar Memmedov hakkındaki suçlamaları düşürmek zorunda kalmıştı.

İhlal prosedürünü başlatmak için 47 ülkenin en az üçte ikisinin “Evet” oyu kullanması gerekiyor. İhlal prosedürü kararının alınması durumunda evvel Bakanlar Komitesi, AİHM’e kelam konusu dava ile ilgili alınan kararın uygulanmasında taraf devletin ihlalinin olup olmadığı soruluyor.

AİHM’den ihlal yapıldığına ait görüş gelmesi durumunda, mevzu yine Bakanlar Komitesi’nde ele alınıyor ve kelam konusu devletin oy hakkının askıya alınması daha sonra ise üyeliğin askıya alınması ya da üyelikten çıkarılmasına kadar giden bir yaptırım dizisi ele alınmaya başlanıyor.

Lakin Azerbaycan ile yaşanan durumda olduğu üzere, üye devletin Bakanlar Komitesi’nin taleplerine ahenk suratı ve kararlılığının zayıf olması sürecin tamamlanmasını hayli geciktirebiliyor.

  • 10 Büykelçiden Osman Kavala daveti: Erdoğan’dan ‘krizden kaçtı’ yorumlarına karşılık: Ben taarruzdayım, kitabımda geri adım atmak yok 

Strasbourg’dan nasıl bir karar çıkabilir?

1949 yılında Avrupa kıtasında demokrasi ve insan haklarının yerleşmesi, hukukun üstünlüğü ve anayasal nizamların oturmasını sağlamak emeliyle kurulan Avrupa Kurulu’nun kurucularından biri de Türkiye.

Avrupa Kurulu bütçesine Fransa, İtalya, Almanya ve İngiltere üzere önde gelen Avrupalı ülkelerin akabinde en çok dayanak veren ülke olan Türkiye, 70 yılı aşan üyeliği sürecinde askeri darbeler ve demokratik gerileme nedeniyle inişli çıkışlı bir seyir izledi.

Türkiye’nin son devri de Avrupa Kurulu ile münasebetinde önemli bir probleme neden oldu. 15 Temmuz 2016’daki darbe teşebbüsünün yarattığı kırılma ve AİHM’e açılan davaların Türkiye aleyhine sonuçlanması Ankara-Strasbourg ilgilerinde soğukluğa yol açtı.

Avrupa Kurulu Parlamenterler Meclisi (AKPM), 2017’de yaptığı bir oylama sonucunda demokratik kıymetlerden geri adım atılması nedeniyle Türkiye’yi siyasi kontrol sürecine almıştı. Türkiye ise AKPM’ye sert reaksiyon vermişti. Bu gelişme, Türkiye’nin demokrasi liginde küme düştüğü yorumlarına neden olmuştu.

Strasbourg’da ihlal prosedürüyle ilgili yapılacak oylama da emsal değerlendirmelere neden olacak bir gelişme olarak görülüyor.

Diplomatik gözlemciler, ihlal prosedürünün engellenmesi için Türkiye’nin en az 15 üye devleti kendi lehine oy kullanmaya ikna etmesi gerektiğini lakin bunun ulaşılması güç bir amaç olduğunu kaydediyorlar.

Azerbaycan ile ilgili süreçte ortalarında Türkiye’nin de olduğu 10 ülke Bakü’nün yanında oy kullanmıştı.

Osman Kavala’nın yargılandığı davanın 26 Kasım’daki duruşmasında mahkemenin tahliye kararı vermemesi, hem ulusal hem de memleketler arası çapta faaliyet gösteren insan hakları örgütlerinin reaksiyonuna neden oldu.

Ortalarında Milletlerarası Af Örgütü’nün de olduğu birçok kuruluş, Avrupa Kurulu’na Türkiye’ye karşı yaptırım sürecini başlatması davetinde bulundu.

Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi, Demirtaş ve Kavala’nın özgür bırakılmasını talep etmişti

Türkiye ne yapacak?

Avrupa Birliği ile müzakerelerinin büsbütün donduğu, münasebetlerin geleceğinin bilinmeyen olduğu bir devirde Avrupa Kurulu’ndan çıkacak olumsuz bir kararın Ankara’nın Batı ile bağlarında yeni bir soğukluğu tetikleyeceği öngörülüyor.

Siyasi niteliğinden ötürü Bakanlar Komitesi’nin alacağı karar, yalnızca Kavala değil Selahattin Demirtaş ve başka siyasi davalarla ilgili olarak da Ankara’nın daha fazla hukuksal ve siyasi baskı görmesine yol açacak bir gelişme olarak bedellendiriliyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Eylül sonunda gittiği Azerbaycan’dan dönüşünde bir gazetecinin Kurul oylamasından ne beklediği sorusunu sorması üzerine, “Benim rastgele bir beklentim yok. Benim yalnızca tek beklentim var; biz bildiğimizi okuruz. Kurul bildiğini mi okur, okusun. Onlar ne okuyor, dinleriz, görürüz. AİHM’inkini de Konsey’inkini de dinleriz. Dinledikten sonra da biz üzerimize düşeni yaparız. Gereği neyse bunu yapacağız. Ben, Türkiye Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanı olarak bu makamda bulunduğum sürece üzerime düşen vazifesi dört dörtlük yaparım. Sanki şu ne der, bu ne der, bunlara hiç bakmam. Benim aldığım terbiye bu, yetişme biçimim bu. Ölene kadar da motamot bu istikamette devam ederim, devam edeceğim” demişti.

Erdoğan’ın bilhassa 10 ülkenin büyükelçilerinin yaptığı ortak açıklamaya reaksiyon olarak Osman Kavala’nın yargılandığı davada geri adım atılmayacağını açıklaması, ihlal prosedürü kararının dahi tahliyenin gerçekleşmeyeceği yolunda değerlendirmeler yapılmasına neden oldu.

İlginizi Çekebilir

Bakan Akar: Mayınlar kasıtlı mı bırakıldı diye kuşkularımız var

Ulusal Savunma Bakanı Hulusi Akar,  Boğazlar’da bulunan mayınlara ait olarak, “Mayınlar kasıtlı mı bırakıldı diye kuşkularımız var. Tahminen NATO ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.