Anasayfa / Moda - Yaşam / Meskenlerinden uzaktaki cezaevlerinde kalanlar aileleriyle görüşemiyor

Meskenlerinden uzaktaki cezaevlerinde kalanlar aileleriyle görüşemiyor

“Kardeşimin yüzüne hasretim. Herkes gidip kardeşini görüyor. Ben bu kentte cezaevinin yanından geçerken bile çok hasret çekiyorum.”

Diyarbakır’ın Şehitlik Mahallesi’nde, hayli bakımsız ve eski bir apartmanda yaşayan 54 yaşındaki Müzeyyen Aycan, dört yıldır cezaevinde olan kardeşi Hasan Yılmaz’a olan hasretini bu sözlerle tabir ediyor. Hasret çekiyor zira Diyarbakır Cezaevi’nde yatan kardeşi, iki yıl evvel isteği dışında bin 250 kilometre uzaklıktaki Karabük Ceza İnfaz Kurumu’na nakledilmiş. İki kere kalp krizi geçiren ve ayakları rahatsız olan Aycan da iki yıldır parasızlık yüzünden kardeşini ziyaret edememiş. Üç çocuk annesi olan Müzeyyen Aycan, eşi kendilerini terk ettiğinden beri akraba yardımlarıyla, zar sıkıntı geçimini sağlamaya çalışıyor. İki odalı konutunun duvarları rutubet ve soğuktan küflenmiş, pencerenin altındaki duvarın boyası da içeri sızan yağmur damlalarından güzelce dökülmüş. Binalarında doğal gaz var fakat paraları olmadığı için kombi alamamış ve çizgisi konutun içine getirememiş. Tek göz odada bir battaniye ve elektrik sobasıyla ısınıyor. Aylık 600 lira olan kirasını bile uzun vakittir ödeyemeyen Aycan, bin 250 kilometre uzaktaki cezaevine nasıl gidebileceğini de bilmiyor.

Ekonomik krizin yarattığı dram

Türkiye’de son vakitlerde artan hayat pahalılığı beslenmeden barınmaya, giysiden ulaşıma kadar hayatın birçok alanında olumsuz tesirler yarattı. Krizden etkilenenler yalnızca az karla hayatını sürdürmeye çalışanlar değil. Yaklaşık 300 bin kişinin tutuklu ve hükümlü olduğu Türkiye’de yakınları cezaevlerinde bulunan aileler de krizi en çok hissedenlerden. Bilhassa konutlarından uzak cezaevlerine sevk edilen mahpusların aileleri, hayat pahalılığının süratle artması ile birlikte insani bir dram yaşamaya başladı. Müzeyyen Aycan da o dramın mağdurlarından biri. Ayda bir sefer kardeşini ziyaret etmek için en az bin liraya muhtaçlığı var. Hiçbir geliri olmadığı için de kardeşini daha ne kadar vakit göremeyeceği konusunda bir fikri yok:

“İmkânım olsa her ay ziyarete giderdim. Kardeşim içeride çok üzülüyor. Elden bir şey de gelmiyor. Çok sıkıntı durumdayız. Konutumuzda çalışan kimse yok. Oğlum meskene ekmek getirmek için okumayı bıraktı. Sonra o da hastalandı, çalışamıyor. Ben kendi halime acımıyorum. Kardeşime üzülüyorum. Daima onu görmek istiyorum.”

Uzağa sevk cezalandırma yolu mi?

Ağır ekonomik şartlar, ailelerin uzak cezaevlerindeki yakınlarıyla görüşmesini neredeyse imkânsız hale getiriyor. Bu durum da meskenlerinden uzaktaki cezaevlerine sevk edilen tutuklu ve mahkumların mağduriyetini gün geçtikçe artırıyor. Sayıları tam olarak bilinmiyor. Hak örgütlerine nazaran, binlerce tutuklu ve hükümlü, güvenlik üzere münasebetlerle ailelerinden uzak kentlere naklediliyor. Bu durum da ekseriyetle alt gelir kümesinden olan ailelerin mağduriyetini gün geçtikçe büyütüyor. Ceza İnfaz Sistemi’nde Sivil Toplum Derneği (CİSST) Koordinatörü Berivan Korkut’a nazaran, meskenlerinden uzak cezaevlerine yapılan sevkler, hem tutuklu ve mahkumlar hem de ailelerine yönelik cezalandırma tekniği:

“Ailelerinden uzak yerde tutulan mahpuslar için bu hakikaten çok önemli bir krize dönüşmüş durumda. Mahpusların ailelerinden çok uzaklara sevk edilmesinin, ısrarlı müracaatlara karşın yakın yerlere geri gönderilmemesinin, ailelere ve mahpuslara yönelik bir cezalandırma olduğunu düşünüyoruz. Ayrıyeten isimli mahpuslarda da rastgele bir sorun çıkarsa, ‘Seni sürgün ederiz. Ailenden uzak yere göndeririz’ üzere tehditlerde bulunulduğunu biliyoruz. Bir biçimde hapishanede sorun yaşayan insanların ailelerine çok uzak yerlere sevk edildiğini söylemek mümkün.”

İki oğlu da 1500 kilometre uzakta

Korkut, bir mahpusun ailesinden uzak bir kente gönderilmesinin ceza içinde “ikincil bir cezalandırma” olduğunu düşünüyor. Korkut’a nazaran, yol masrafları, cezaevine götürülecek muhtaçlıklar, birden fazla kişi görüşe gidiyorsa onların masrafları nedeniyle, birden fazla bireyi mahpusta olan aileler değerli sıkıntılarla gayret ediyor. O ailelerden biri Diyarbakır’ın Lice ilçesindeki küçük bir barakada yaşıyor. Tarımla uğraşarak geçimini sağlayan 65 yaşındaki anne M.A. kendi tabiriyle “zindandaki” çocuklarına ziyan gelmemesi için isminin ve çocuklarının hangi cezaevinde olduğunun yazılmamasını istiyor. Çocuklarının kendisinden bin 600 kilometre uzaklıktaki bir cezaevine gönderildiğini söyleyen acılı anne, “İki oğlunuz niçin cezaevinde?” sorusuna, “Siyasi” diye yanıt veriyor. M.A. ağır cezalar alan çocuklarını görme umudunu kaybettiğini söylüyor:

“Artık umudum kalmadı. Ekmek almaya bile zorlanıyoruz. Nereden para bulup, oralara kadar gideceğim? Haftada bir kere çocuklarımın sesini duyuyorum. Fakat artık onların yüzünü görme umudum yok. Ölmeden evvel son bir kere çocuklarımı görmek istiyorum.”

“Bir yönetmelikle değişebilir”

Ağır ekonomik şartlar, dışarıdaki aileler kadar içerideki mahpusları da etkiliyor. Alım gücü düşen çok sayıda aile, cezaevindeki yakınına ekonomik takviyede bulunamıyor, bu da tutuklu ve mahkumların en temel muhtaçlıklarını karşılayamamalarına yol açıyor. CİSST’e nazaran, ağırlaştırılmış müebbet cezası olduğu için veya LGBTİ+ olduğu için tek başına tutulan ve aile takviyesi hudutlu olan tutuklu ve mahkumlar, daha büyük bir yoksulluk yaşıyor. CİSST Koordinatörü Korkut, paklık gereci, ek besin ve öbür muhtaçlık unsurlarına erişimde önemli kasvetler yaşandığını belirtiyor. Korkut, aileleri de cezalandırmak manasına gelen bu tekniğin yasal düzenlemelerle ortadan kaldırılabileceği görüşünde:

“Mahpusu ailesinden uzağa göndermek, hapishane idarelerinin kullandığı cezalandırma sistemi. Bireylerin ailenin ikamet ettiği aşikâr bir bölge dışında diğer hapishanelere sevk edilmemesi konusunda yönetmelik değişikliğine gidilmesi gerekir. Aksi halde bu görünmeyen ikincil bir cezalandırma olarak kullanılmaya devam edecek. Pandemi periyodunda isteğe bağlı sevkler kapalıyken bile çok sayıda siyasi mahpusların koğuşları ve kurumları değiştirildi. Bu durum, mahpus kadar aileyi cezalandırma formunda oluyor.”

“Kardeşimi bir defa görseydim, sonra ölseydim”

Tutuklu ve hükümlü ailelerinin, çocuklarının konutlarına yakın cezaevlerine getirilmesi için gösterdikleri uğraşlar da sonuçsuz kalıyor. Müzeyyen Aycan da kardeşinin Diyarbakır’a getirilmesi için tekraren adliyeye gitmiş, dilekçeler yazmış, çalmadık kapı bırakmamış. Fakat hiç kimse kaygısını dinlememiş. Onun tek isteği, haftada bir kere kardeşini görebilmek. Bunun için de herkesten yardım istiyor:

“Keşke kardeşimi bir sefer görseydim, sonra da ölseydim. Abla olarak ona kazak bile götüremiyorum. Dua etmekten diğer bir şey yapamıyorum. Allan isteği için kimin kelamı para ediyorsa bize yardım etsin, kardeşimi buraya getirsin. Herkes kardeşini görüyor. Bu kentte cezaevinin yanından geçerken hasret çekiyorum. Bize yardım eden kimse yok. Biz çok çaresiziz, çok mağduruz, çok perişanız. Şayet bir kuruş param olsaydı, gece demeden, artık çıkıp kardeşime giderdim.”

Felat Bozarslan/Diyarbakır

© Deutsche Welle Türkçe

İlginizi Çekebilir

Bakan Akar: Mayınlar kasıtlı mı bırakıldı diye kuşkularımız var

Ulusal Savunma Bakanı Hulusi Akar,  Boğazlar’da bulunan mayınlara ait olarak, “Mayınlar kasıtlı mı bırakıldı diye kuşkularımız var. Tahminen NATO ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.