Anasayfa / Moda - Yaşam / 45 soruda Kavala ve Seyahat davası: 2013’ten bu yana tekraren birebir suçlamaların yargılama konusu yapıldığı belge karar evresinde

45 soruda Kavala ve Seyahat davası: 2013’ten bu yana tekraren birebir suçlamaların yargılama konusu yapıldığı belge karar evresinde

Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi’nin (AK Bakanlar Komitesi), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarını uygulamadığı gerekçesiyle Türkiye için yaptırım prosedürünü başlatmasına yol açan Seyahat davasında karar evresine gelindi. Bugün yapılacak duruşmada, 1602 gündür cezaevinde tutulan Anadolu Kültür İdare Heyeti Lideri ve iş insanı Osman Kavala’nın da ortalarında bulunduğu 9 sanık, temel hakkındaki mütalaaya karşı son savunmalarını yapmaya başlayacaklar. Duruşma, Türkiye’nin, AK Bakanlar Komitesi’nin yaptırım sürecini başlatmasına karşın tahliye edilmeyen Kavala’nın bir an evvel mahpusa mâhkum edilmesini ve tutuklu değil “hükümlü” statüsünde olmasını amaçladığına yönelik savların gölgesinde yapılacak. Buna karşılık uzmanlar, AK Bakanlar Komitesi’nin, Kavala’nın tahliyesi ve beraati dışındaki tüm seçeneklerde Türkiye’ye yaptırım uygulayacağına işaret ediyor.

Buna karşın hem Seyahat aksiyonlarının hem de Kavala’nın mâhkum edilmesi uğraşı, 1602 günlük süreçte, hukuk tarihine geçecek gelişmelerin yaşanmasına ve kararların verilmesine yol açtı. 1602 günlük süreçte yaşananlar, soru ve karşılıklarıyla şöyle:

1) Kavala, ne vakit ve neden tutuklandı?

Kavala, 18 Ekim 2017’de Gaziantep dönüşü uçak İstanbul’a indiği sırada gözaltına alındı ve 1 Kasım 2017’de “hükûmeti devirmek yahut misyonunu yapmasını engellemeye teşebbüs” (TCK 312) ve “cebir ve şiddet kullanarak anayasal tertibi devirmeye teşebbüs” (TCK 309) suçlamalarıyla tutuklandı. Kavala’nın evrakında iki farklı olay vardı. Seyahat olayları ve 15 Temmuz darbe girişimi…

2) Kavala ile birlikte bu evrakta kimlerin ismi vardı?

Belgelerden çıkan evraklar Kavala’nın sürpriz bir isimle tıpkı soruşturmada tutuklandığını gösterdi. O isim, ABD Konsolosluğu’nda misyonlu Metin Topuz’du. Topuz ile Kavala’nın 15 Temmuz sürecinde “FETÖ” ile kontaklı oldukları argüman ediliyordu. Evraklara nazaran, Kavala’ya sorgusunda bu sorular yöneltildi. Kavala, “FETÖ” teması argümanı konusunda, “1990’lardan itibaren Fetullah Gülen çetesine karşı kuşkucu ve eleştirel oldum. Bilhassa Hanefi Avcı’nın kitabını okuduktan sonra bu örgütün ne kadar tehlikeli olduğunu anladım. Balyoz davasının bir numaralı sanığı Çetin Doğan’ın kızı ve damadı ile düzenlediğim toplantıda basını çağırdım. Onlara Gülen çetesinin yaptıkları anlatılmaya çalışıldı. Bu nedenle benim 15 Temmuz darbe teşebbüsünü yapanlarla en ufak ilgim ve kontağım olamaz” dedi. Kavala, Seyahat aksiyonları ile ilgili olarak da birinci sözünde, “Ben Seyahat Parkı’nın park olarak kalması dışında hiçbir harekette ve tertip içinde bulunmadım. Seyahat olaylarını finanse ettiğim savı da mesnetsizdir. Olayların bir an evvel bitmesi için elimden geleni yaptım. Sadullah Ergin ve Nimet Çubukçu ile yaptığımız görüşmeler de vardır. Sayın Başbakan’la Dayanışma Komitesi temsilcilerinin görüşmesi için tanıdığım arkadaşlara telkinde bulundum. Şiddetin her türlüsüne karşı oldum” diye konuştu.

3) Kavala’ya 2017’deki sorgusunda Henry Barkey ile görüştüğü tezi soruldu mu, telefonlarının birebir bölgeden sinyal vermesi gündeme geldi mi?

Evet. Kavala’ya, 15 Temmuz’la kontaklı olarak, 15 Temmuz darbe teşebbüsü sırasında Büyükada’da bulunan ABD’li Henry Barkey ile ilişkisi soruldu. Kavala bu soruya, “Kız kardeşi Karen Barkey ile bir stant düzenlemesi konusunda birlikte çalışıyoruz. Henry Barkey ile özel bir ilgim yoktur. 2011 yılında hatırladığıma nazaran bir konferansta görüştük. Hükûmeti yıkmak ya da aksiyon düzenleme konusunda konuşmamız kelam konusu dahi olmadı. Kendisi ile darbe teşebbüsünden sonra 18 Temmuz’da tesadüfen bir lokantada karşılaştık. Selamlaşmak dışında bir konuşmamız olmadı. Emniyette bize telefonlarımızın tıpkı semtte sinyal verdiği söylendi” cevabını verdi.

4) Kavala ile 15 Temmuz ortasında o devirde nasıl bir temas kuruldu?

 Kavala, yalnızca Seyahat nedeniyle tutuklanmadı. Sulh Ceza Hâkimliği, 2017’de “Kavala’yı, terör örgütlerinin tamamının desteklediği Seyahat olaylarının finansörü ve organizatörü olduğu, 15 Temmuz darbe teşebbüsü ile ilgili Büyükada Splendid Otel’de yapılan, darbenin organizatörlerinden olan Henry Barkey ile yabancı şahıslarla irtibat kurarak darbe teşebbüsüne katılmak suretiyle hükûmeti yıkmaya teşebbüs ettiği” argümanlarıyla tutukladı. Seyahat iddianamesinin evrakıyla görülebilen evraklara nazaran Kavala ile Topuz’un, Aralık 2018’e kadar bütün tutukluluk incelemeleri tıpkı belge üzerinden yapıldı ve her ikisinin tutukluluğuna birlikte karar verildi. Kavala, 15 Temmuz darbe teşebbüsü nedeniyle de bu süreçte soruşturuldu.

5) Savcılık, hangi basamakta iki belgeyi ayırdı, Seyahat evrakı nasıl oluşturuldu?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın evrakına nazaran, 14 Aralık 2018 tarihine kadar Kavala ve Topuz ortak belgede soruşturuldu. Bu tarihte Kavala’nın belgesi Topuz’unkinden ayrıldı. Seyahat olayları ile ilgili tıpkı devirde, 2013’te başlatılan soruşturma kapsamında 97 kişinin isminin geçtiği bir soruşturma kelam konusuydu. Kavala, aslında isminin de geçtiği bu belgeye dâhil edildi. Daha sonra 18 Aralık’ta bu evraktaki -Kavala dâhil- 16 kişinin evrakı da ana belgeden ayrıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 8 Şubat 2019 tarihli yazısına nazaran, emniyetten Kavala ile ilgili Seyahat Parkı belgesini ilgilendiren konuşma kayıtları ve deliller istendi. Bu “kanıtlar” evraka konuldu. Birebir yazıda, Kavala’nın “PKK terör örgütü faaliyetlerini deşifre etmek gerekçesiyle de dinlemeye alındığı” tabiri yer aldı. İstenen bilgilerin tıpkı gün gönderilmesinden yalnızca 11 gün sonra 657 sayfalık Seyahat iddianamesi hazırlandı. Bu durum, iddianamenin yüklü olarak eski “kanıtlardan” hazırlandığını da gösterdi.

 6) Kavala ile birlikte soruşturulan Topuz’un evrakı ne oldu?

İstanbul Başsavcılığı, Topuz hakkında başka bir iddianame düzenledi ve ocak ayında dava açtı. Kavala hakkında ise bu belgeden süreç yapılmadı. Topuz, bu davada 8 yıl 9 ay mahpusa mahkûm edildi. Davanın temyiz incelemesi sürüyor. 

7) Başsavcılık, Seyahat iddianamesinde Seyahat ve 15 Temmuz darbe teşebbüsünü birebir kapsamda mı kıymetlendirdi?

Ortaya çıkan evraklar Kavala üzerinden bunun yapıldığını gösterdi. Kavala’nın “hem Seyahat’in, hem 15 Temmuz’un organizatörlerinden olduğu” tezinden hareketle soruşturulduğu, savcılığın en son olarak Seyahat’te devrilemeyen hükûmetin 15 Temmuz’da devrilmeye çalışıldığı savını Kavala üzerinden kanıtlamaya çalıştığı görüldü.

 8) Seyahat davasında ortaya yeni bilgi ve evraklar konulabildi mi?

Hayır. İddianamede ve soruşturma evraklarındaki bilgilere nazaran, Kavala hakkındaki soruşturma, şimdi Seyahat olayları sürerken başlatıldı. Soruşturma o periyot anayasal cürümlere bakan, firari savcı Muammer Akkaş tarafından başlatıldı. Akkaş, Haziran 2013’ün sonlarında hem soruşturmayı başlattı, hem de telefon dinleme talebinde bulundu. Bir yandan da olaylarla ilgili emniyetten rapor istedi. 17-25 Aralık operasyonlarında vazife alan Akkaş, evvel bu vazifesinden alındı. Hakkında soruşturma başlatılan Akkaş daha sonra yurt dışına kaçtı. Akkaş, 15 Temmuz darbe teşebbüsünden sonra başlatılan “FETÖ” soruşturmaları kapsamında hala aranıyor. Buna karşın soruşturma rafta bekletildi. Bu süreçte, Seyahat olayları ile ilgili açılan farklı soruşturmalar ve davalar karara bağlandı. Lakin Firari savcı Akkaş’ın açtığı soruşturma ise rafta kaldı. Seyahat evrakının Osman Kavala’nın gözaltına alınmasıyla açıldığı sanılıyordu. Lakin ortaya çıkan yeni bilgiler, 15 Temmuz darbe teşebbüsünden sonra belgenin raftan indirildiğini gösteriyor. Kavala dâhil 100’ü aşkın ismi kapsayan evrak ile ilgili olarak İstanbul Başsavcılığı yeni bir inceleme başlattı. Lakin bu inceleme Muammer Akkaş’ın açtığı belge üzerinden, o evraka giren ispatlarla yapıldı. Başsavcılık, evrakta cemaat gölgesinin bulunması nedeniyle, iddianamede, “delillerin tekrar kıymetlendirildiği, “FETÖ” izlerinin silindiği” savına yer verdi. Fakat iddianamenin çekirdeğini oluşturan tüm bilgiler Akkaş’ın telefon dinleme talebi üzerine alınan kayıtlar ve emniyetin o devir hazırladığı fezleke ve tahlil raporuna dayandırıldı. Bu raporları hazırlayan, dinlemeleri yapan tüm isimler “FETÖ” suçlamasına maruz kaldı. 

9) Kavala hakkında daha evvel bu savlar gündeme gelmiş miydi?

Kavala’nın “Gezi’nin finansörü” olduğu savına dayanan bir fezlekenin varlığı ortaya çıkmıştı. Cemaat soruşturmasından tutuklu bulunan, devrin KOM Müdürü Nazmi Ardıç imzalı fezlekede, iddianamede yer alan bilgilerin neredeyse tamamı bulunuyor. Lakin o devirde fezleke sürece konulmamış, Kavala ile ilgili olarak da yasal süreç yapılmadığı açıklanmıştı. Fezlekede “Osman Kavala’nın üyesi olduğu Açık Toplum Vakfı’nın George Soros kontaklı Açık Toplum Enstitüsü ile temaslı olduğu, enstitünün çeşitli ülkelerdeki isyanları başlattığı, Occupy/İşgal hareketinin teorisyenliğini Tekrar Sharp’ın yaptığı sivil başkaldırı tekniğini uyguladığı, uygulayıcısının Otpor/Canvas isimli küme olduğu, kümenin liderliğini İvan Marovic’in yaptığı, Marovic’in Sırbistan, Gürcistan ve Arap ülkelerindeki olaylarda tesirli olduğu” anlatılıyordu.

Tekrar fezlekede “Marovic’in Seyahat olayları öncesi Mısır’a gittiği, Memet Ali Alabora‘nın da birebir tarihte Mısır’da olduğu, sonrasında Mi Minör isimli oyunu sahneleyerek halkı galeyana getirmeye çalıştığı” yer alıyordu. “İsyanın birinci olarak 2012’de ODTÜ’de başlatılmak istendiği, lakin başarısız olunca Seyahat olaylarında tekrar sahneye konduğu” tezi da fezlekede lisana getiriliyordu. Bu savlar teğe bir biçimde Seyahat iddianamesinde yer aldı.

10)  Kavala, Seyahat davası sürerken, 15 Temmuz nedeniyle başlatılan soruşturmadan tahliye edildi mi?

Evet. Ekim 2019’da, kamuoyundan zımnî gizli bir biçimde Kavala’nın bu evraktan tahliyesine karar verildi. Fakat hakkında açılan Seyahat davasında tutuklu olan Kavala, bu nedenle özgürlüğüne kavuşamadı.

 11) AİHM, Kavala hakkındaki kararını Seyahat davası sürerken mi verdi?

Evet. AİHM, 10 Aralık 2019’da Kavala’nın tutukluluğa itirazını öncelikli olarak görüştü ve Türkiye’nin birden fazla hak ihlali yaptığını tespit etti. Mahkeme, Kavala’nın özgürlüğünün haksız yere kısıtlandığını, temel gayenin onu ve sivil toplumu susturmak olduğunu belirtti. Mahkeme ortada makul kuşku olmadığına, Türkiye Cumhuriyeti’ni ortadan kaldırma suçlaması için mazeret edilen hareketlerin bir insan hakları savunucusunun olağan hareketleri olduğuna hükmetti. AİHM yargının aktif bir biçimde işlemediğini, OHAL nedeniyle artan iş yükünün kabul edilebilir bir münasebet olmadığını kararlaştırdı. Mahkeme Türkiye’nin Kavala’nın hür bırakılması için gerekli olan her şeyi yapması ve Kavala’yı derhal hür bırakması gerektiğine hükmetti. 

12) Kavala, çabucak hür bırakıldı mı?

Avukatları, bu karar üzerine tahliye başvurusu yaptı lakin mahkeme, AİHM kararına karşın Kavala’nın tahliye talebini reddetti. 

13) Seyahat davası nasıl sonuçlandı?

İddianamede, Kavala’nın Soros’la teması ve Seyahat olayları sırasında yaptığı toplantılar, sivil toplum kuruluşlarına verilen fonlar Seyahat’in finansörü olduğu argümanına destek gösterilmişti. Kavala’nın, Seyahat üzere Türkiye geneline yayılan tüm olayları nasıl finanse ettiğine, kime para verdiğine yönelik bir delil ise yoktu. Tek “kanıt”, Kavala’nın yaptığı birtakım konuşmalarda, gaz maskesi alınması için dayanak vereceğini söylemesi, poğaça, iskemle, masa alınması gerektiği tarafındaki konuşmalarıydı. İstanbul 30. Ağır Ceza Mahkemesi, 18 Şubat 2020’de, Kavala’nın da ortalarında olduğu 9 sanığın beraatine, Kavala’nın tahliyesine hükmetti. Kavala ile birlikte, Mücella Yapan, Yiğit Aksakoğlu, Yiğit Ali Ekmekçi, Çiğdem Mater, Mine Özerden, Tayfun Kahraman, Can Atalay‘ın beraatine karar verdi. 7 firari sanığın belgesi ise ayrıldı. Seyahat davası, savcının itirazı üzerine istinaf mahkemesine gitti.

14) Kavala, tahliye edildi mi?

Kavala, eşyalarını topladı ve cezaevinden çıktı. Lakin şimdi süreçleri yapılırken, İstanbul Başsavcılığı, 15 Temmuz darbe teşebbüsü soruşturmasını münasebet göstererek yeni gözaltı kararı verdi. Birkaç ay evvel tahliye edildiği evraktan hakkında gözaltı kararı verilen Kavala, emniyete götürüldü ve çıkartıldığı savcılık tarafından tekrar tutuklandı. Kavala’nın, 2017’de de tutuklandığı, 11 Ekim 2019’da resen tahliye edildiği 15 Temmuz darbe teşebbüsü soruşturması kapsamında, Barkey ile münasebetleri gerekçe gösterilerek tutuklandığı ortaya çıktı. 3 yıl sonra birebir belge tekrar sürece konulmuştu. 

15)  Casusluk soruşturması, yeni mi açıldı?

Kavala, hakkındaki tutuklama kararından birkaç gün sonra 9 Mart 2020’de yine hakim karşısına çıktı. 15 Temmuz soruşturması belgesinde Barkey ile bağı münasebet gösterilerek, bu sefer hakkında casusluk hatasından tutuklama kararı verildi. 2017’deki soruşturma belgesinden iki farklı tutuklama kararı verilmiş oldu.

16) İki tutuklama kararı da süreçte kaldı mı?

Hayır. 20 Mart 2020’de, casusluk hatasından verilen tutuklama kararından 11 gün sonra, Kavala, 15 Temmuz belgesinden tekrar tahliye edildi. Lakin casusluk cürmünden tutuklama verildiği için tekrar cezaevinde kaldı. İki suçlama tıpkı argümanlara dayanmasına karşın birinden tahliye verildi. Bu sürecin, AİHM’nin verdiği kararın 15 Temmuz suçlamasını da kapsaması nedeniyle yapıldığı argümanları ortaya atıldı. 

17) Kavala hakkında casusluk hatasından dava açıldı mı? 

Evet. Kavala, Anayasa Mahkemesi’ne 2019’de müracaat yapmış, Yüksek Mahkeme, 22 Mayıs 2019’da 5’e karşı 10 üyenin oyuyla başvuruyu reddetmişti. Lakin AİHM kararından sonra Kavala yine Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Anayasa Mahkemesi’nin bu başvuruyu görüşeceği gün, 29 Eylül 2020’de, İstanbul Başsavcılığı’nın yeni iddianame hazırladığı haberi geldi. Anayasa Mahkemesi Birinci Kısmı, bunun üzerine başvuruyu görüşmeyi erteledi. Tıpkı gün, akşam saatlerinde, savcılığın, casusluk suçlamasıyla Kavala hakkında dava açtığı ortaya çıktı. 

18) İddianamede yeni bir suçlama var mıydı?

Hayır. İddianamede, 2017’de olduğu üzere Kavala’nın, Barkey ile birlikte casusluk yaptığı, 15 Temmuz darbe teşebbüsü öncesinde temaslarda bulunduğu anlatılıyor. Barkey ile Kavala’nın temaslarının ve telefon görüşmelerinin olmamasına karşın telefonlarının birebir bölgeden sinyal vermesi, delil sayılıyor. 15 Temmuz darbe teşebbüsü sürerken, Büyükada’da toplantıda olan Barkey’in, darbeyi organize eden isimlerden olduğu tabir ediliyor lakin ispat olmamasına karşın Kavala’nın da bu hareketlere iştirak ettiği belirtiliyor. Kavala- Barkey temasının kanıtlanamamasına ise Barkey’in istihbaratçı olması ve usta biçimde gizlenmesi münasebet gösteriliyor. Davanın birinci duruşması, 18 Aralık’ta yapıldı ve Kavala’nın tutukluluğunun devamına karar verildi. Bu duruşmadan üç gün evvel Anayasa Mahkemesi Birinci Kısmı, Kavala evrakını yine görüştü ve Anayasa Mahkemesi Genel Şurası’nın başvuruyu karara bağlamasına hükmetti. 

19) Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi, neden Türkiye’yi uyardı?

AİHM kararlarının uygulanıp uygulanmadığını Türkiye’nin de üyesi olduğu Avrupa Kurulu’nun Bakanlar Komitesi denetliyor. Komite, AİHM kararına karşın Kavala’nın tahliye edilmemesi üzerine, 3 Aralık 2020’de, şimdi duruşma yapılmadan ve Anayasa Mahkemesi başvuruyu görüşmeden Türkiye’yi uyardı. Komite, Kavala’nın tahliye edilmesi gerektiğini belirterek, incelemede olduğunu, Mart 2021’e kadar tahliyenin gerçekleşmesinin bekleneceğini, akabinde yaptırım sürecinin işletilebileceğini bildirdi. Lakin açıklama yapılması dışında bugüne kadar yaptırım ile ilgili somut adım atılmadı. Komitenin yaptırım süreci yıllar sürebiliyor ve ekseriyetle caydırıcı yaptırımlar kısa müddette işletilmiyor. 

20) Bu gelişmelerin akabinde Anayasa Mahkemesi, nasıl bir karar verdi?

Anayasa Mahkemesi Genel Heyeti’nin tüm bu gelişmelerden sonra 29 Aralık 2020’de Kavala’nın evrakını ele aldı. Genel Heyet, beklentilerin tersine 7’ye karşı 8 oyla Kavala’nın haklarının ihlal edilmediğine karar verdi. CHP’li Enis Berberoğlu için hak ihlali kararı verdikten sonra, mahallî mahkemenin kararını uygulamamasını ağır bir anayasa ihlali sayan ve açıklama yapan Anayasa Mahkemesi, anayasadaki bağlayıcı karara karşın AİHM kararına uygun karar vermemiş oldu. Kavala, bu durumda fakat ya yargılandığı mahkemenin tahliye kararı vermesi ya da AİHM’nin muhtemel bir yeni kararına mahkemelerin uymasıyla tahliye edilebilecek. 

21) Kavala hakkında açılan davada neler yaşandı? 

Bu davada da tıpkı geride kalan dava süreçlerinde olduğu üzere garip gelişmeler yaşandı. Şimdi yeni açılan davanın ikinci duruşması yapılmadan, 22 Ocak 2021’de istinaf mahkemesi, Seyahat davasında verilen beraat kararını bozdu.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi’nin (istinaf) kararında, ortalarında Anadolu Kültür İdare Heyeti Lideri Osman Kavala, Mücella Yapan, Yiğit Aksakoğlu, Can Atalay, Tayfun Kahraman, Çiğdem Mater, Mine Özerden, Hakan Altınay ve Yiğit Ali Ekmekçi’nin beraati yerinde bulunmadı. İstinaf, Anayasa Mahkemesi’nin, Seyahat olayları ile ilgili olarak verdiği, “şiddet içermeyen hareketlerin demokratik hak olduğu” tarafındaki kararının tersine, sanıkların aksiyon davetleri ve basın açıklamalarıyla suça tahrik kabahatini işleyip işlemediklerinin yine değerlendirilmesini istedi. İstinaf, Osman Kavala’nın hür kalmasını engellemek maksadıyla açıldığı bedellendirilen, 15 Temmuz darbe teşebbüsü öncesinde ABD’li Henry Barkey ile birlikte casusluk faaliyeti yürüttüğüne yönelik açılan yeni davanın da Seyahat davası ile temaslı olup olmadığının da kıymetlendirilmesi gerektiğine hükmetti. Kararda, firari cemaat savcılarının talimatıyla yapılan, sanıkların her evrede hukuksuz olduğunu belirterek itiraz ettikleri izleme ve dinlemelerin gerekçeli kararda değerlendirilmemiş olması da bozma nedeni sayıldı. Bu karar, eski ispatlarla açılan yeni davanın gidişatını da baştan sona etkiledi. 

22) İstinaf mahkemesinin kararı ne manaya geliyordu, yeni davayı neden etkiledi?

İstinaf mahkemesi, kararında, Kavala hakkındaki evrakın, Seyahat, 15 Temmuz ve Çarşı kümesi davalarıyla birleştirilmesinin önünü açtı. İstinaf, 2013’teki dinleme kayıtlarının yine değerlendirilmesini isterken, yeni açılan Barkey davası ile Seyahat evrakı ortasındaki irtibatın araştırılmasının zarurî olduğunu, Çarşı kümesinin davasının da Yargıtay’ın vereceği karardan sonra bu evraklarla irtibatlı olup olmadığının kıymetlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Böylelikle torba davanın yolu açıldı. 

23) Seyahat davasında beraat kararı veren mahkeme, bu kararı yerinde buldu mu, bulduysa fikrini ne değiştirdi?

Evet. Mahkeme istinaf mahkemesi kararına direnmedi. Esasen mahkeme heyeti de bu süreçte değiştirilmişti. Mahkeme heyetinin tamamı kararnamelerle farklı yerlere atanmış, yerlerine yeni isimler getirilmişti. 

24) Başka evraklardaki gelişmeler, istinaf mahkemesi kararında belirtildiği üzere mi gerçekleşti?

Evet. Hiçbir mahkeme, farklı bir karar vermedi. İstinaf mahkemesi, beraatle sonuçlanan Çarşı davasının Yargıtay tarafından bozulması halinde Seyahat davası ile irtibatlandırılabileceğini belirtmişti. Yargıtay, Çarşı davasındaki beraat kararını bozdu ve lokal mahkeme, Seyahat davası ile Çarşı davasının birleştirilmesine hükmetti. İstinaf, Kavala – Barkey davasının Seyahat davası ile irtibatlandırılabileceğini belirtmişti. Lokal iki mahkeme, bu davalarla ilgili de birleştirme kararı verdi. Firari sayılan Seyahat davasının sanıklarının evrakları da bu ana belgeye eklendi. Böylelikle istinaf mahkemesinin öngördüğü üzere hem Barkey, hem Çarşı, hem Seyahat, hem 15 Temmuz belgelerini içeren torba bir dava doğmuş oldu. 

25) Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi, bu gelişmeler üzerine rastgele bir karar aldı mı?

Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi 12 Mayıs 2021 tarihli haftalık toplantısında Kavala davasına ait görüşmesinde Türk yetkililerin ve mahkemelerin, AİHM kararını dikkate almadan sürdürülen tutukluluk durumunun sona ermesi için gerekli adımları atmamış olmasından duyulan büyük korkuyu söz etti. Komite, Kurul üyesi ülkeleri, Türk yetkilileriyle görüşmelerinde Kavala’nın sürmekte olan tutukluluğu ve bir an evvel tahliyesi konusunu gündeme getirmeye davet etti. 21 Mayıs 2021 tarihinde 30. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yapılacak duruşmada Kavala’nın tutukluluk halinin tekrar değerlendirileceğine dikkat çekip yetkilileri Kavala’nın özgür bırakılması için gereken tüm adımları atmaya davet etti.

 26) Bu karardan sonra Kavala’nın tutukluluğu ile ilgili yeni rastgele bir karar alındı mı?

Türkiye’deki mevzuata nazaran, tutuklu sanıklar için ayda bir defa tutukluluk incelemesi yapılması gerekiyor. Kavala için her incelemede, “tutukluluk halininin devamına” karar veriliyor. Son birkaç incelemede, heyet üyelerinden biri, tahliye istikametinde oy kullandı lakin 1’e karşı 2 oyla Kavala’nın tutukluluk hali devam etti.

27) Birleştirme kararları nasıl verildi, neden tenkitlere yol açtı?

Torba davanın Kavala’nın tutukluluğunun devam etmesi ve Seyahat aksiyonlarının hükûmetin talebi doğrultusunda cezalandırılması emeliyle oluşturulduğu tenkitleri uzun müddettir var. Lakin birleştirme sürecinde de tüzel gariplikler devam etti. Daha evvel Kavala’nın tahliyesi istikametinde oy kullanmasıyla gündeme gelen 30. Ağır Ceza Mahkemesi hakimi Mahmut Başbuğ, 4 Şubat 2021’de lider sıfatıyla, Osman Kavala’nın Henri Barkey ile yargılandığı darbe davasının Seyahat Parkı davasıyla birleştirilmesine onay verdiğini yazdı. Akabinde da yurt dışında bulunan bireylerin belgesi ayrıldığı belgeyle yine birleşti ve belge başladığı haline döndü. 35 kişinin Aralık 2015’te beraat ettiği Çarşı davasının kararı ise 28 Nisan 2021’de bozuldu. Kararı bozan Yargıtay, evrakın Seyahat Parkı davasıyla birleşmesine hükmetti. Hakim Başbuğ, kelam konusu kararla ilgili 15 Haziran 2021’de Çarşı davasının görüleceği İstanbul 13’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’ne yazarak evrakların birleştirilmesini önerdi. Akabinde 28 Temmuz’da bu mahkemeye süreksiz olarak atanan Başbuğ, kendi talebini yerinde bularak birleştirmeye onay verdi. Böylelikle hem talepte bulunan, hem de kararı veren hakimin kararı ile evraklar birleşti.

Birleştirme kararları verilmeden evvel Seyahat davasının duruşmasının 6 Ağustos’ta yapılması kararlaştırılmıştı. Fakat duruşma, Kavala’nın avukatlarına son dakikada haber verilerek 2 Ağustos’ta yapıldı. Bu duruşmada, birleştirme ve tutukluluğa devam kararları verildi.

Garip biçimde, tek üyenin tutukluluğun devamına şerh koyması bu kararda da devam etti. Lakin bu sefer Başbuğ değil, Kürşad Bektaş, heyetin kararına muhalif kaldı. Bu durum, “Avrupa Kurulu’na bağımsız yargılama manzarası verilmesi için tek üye kararlara şerh koyuyor” argümanlarına yol açtı.

28) Torba davanın birinci duruşması ne vakit yapıldı?

Casusluk (Kavala – Barkey), Çarşı ve Seyahat davalarının birleştirilmesi ile oluşturulan torba davanın görülmesine 8 Ekim’de İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi’nde başlandı. Kavala, bu davada, casusluk ve Seyahat’in finansörlüğü argümanlarıyla iki kere ağırlaştırılmış müebbet mahpus istemiyle yargılanıyor. Davada Kavala dahil 52 sanık yargılanıyor. Başka sanıkların kimileri için ağırlaştırılmış müebbet mahpustan, örgüte yardıma kadar uzanan çeşitli cezalar talep ediliyor.

29) Barkey duruşmaya getirildi mi?

15 Temmuz darbe teşebbüsünü planlamak üzere ağır bir teze karşın, Barkey hakkında bugüne kadar kırmızı bülten kararı çıkartılmadı, yakalanması için özel bir efor gösterilmedi. Lakin buna karşılık her fırsatta çok tehlikeli bir casus olduğuna yönelik yorumlar yapıldı. ABD’de bulunan Barkey, bugüne kadar hiç sorgulanmadı. Duruşmaya getirilmesine yönelik bir uğraş içine de girilmedi.

30) Kavala’ya yönelik suçlamalarda birinci tutuklandığı günden farklı bir ispat var mıydı?

Hayır. Bu davada da birinci tutuklama kararına münasebet gösterilen, “15 Temmuz ve casusluk” ile “Gezi olaylarının finansörlüğü” suçlamaları devam etti. Kavala, geçen müddette Seyahat davasından beraat etti ve AİHM, tutuklanması için hak ihlali kararı verdi. Her iki suçlamadan tahliyesine de karar verildi. Lakin her seferinde evraklar, sevk unsurları değiştirilerek ya da bozma kararları verilerek yine oluşturuldu ve bugüne gelindi. Kavala, bu süreçlerin hiçbir kademesinde savcı tarafından sorgulanmadı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, birkaç defa Kavala’nın hatalı olduğuna dair demeçler verdi, bunlardan birinde de Seyahat davasında verilen beraat kararını eleştirerek, bunu Kavala’nın tahliyesini sağlamaya yönelik bir operasyon olarak niteledi. Bu yorumlardan bir müddet sonra da Seyahat davası için bozma kararı verilerek, torba davanın yolu açıldı.

31) Kavala, duruşmada neler söyledi?

Dört yıldır hiçbir savcı tarafından sorgulanmadığını, buna karşın hakkında durmadan dava açıldığını anımsatan Kavala, birbiriyle ilgisiz evrakların yalnızca kendisini cezaevinde tutabilmek ve Seyahat ile 15 Temmuz ortasında bağ varmış üzere gösterilebilmesi için birleştirildiğini belirtti. Kavala, yaşananları, “siyasal nitelikli yargısal girişim” olarak nitelendirdi. Hakkındaki casusluk savlarını “haysiyet suikasti” olarak tanımlayan ve kendisine yargısız infaz yapıldığını söyleyen Kavala, belgeler ortasındaki ilgisizliği çarpıcı bir örnekle anlattı. Kavala, avukatının Çarşı kümesinden bir şahsa kendisini sorduğunu, “hangi grupta oynuyor” karşılığını aldığını vurguladı.

32) Mahkeme, Kavala’nın tahliye talebi için nasıl bir karar verdi?

Mahkeme, teğe karşı iki üyenin oyuyla tahliye talebini reddetti

33) Bir üyenin karşı oy kullanması heyette görüş ayrılıkları olduğu formunda değerlendirildi mi?

Hayır. Kavala için uzun bir müddettir, farklı mahkeme heyetleri, bu biçimde 1’e karşı 2 oyla tutukluluğa devam kararı veriyor. Üyeler ve heyetler değişse de bu tablo değişmiyor. Birleştirilmiş Seyahat davasında tahliye talebini mahkeme bu biçimde reddetti. Karşı oy kullanan üye ise daha evvel karşı oy kullanan üyeler üzere, münasebetinde, “Sanığın savunmasının alınmış olması, kanıtların toplanmış olması, belge kapsamı, kanıt durumu, belgenin geldiği evre, bu kademeden sonra sanığın kanıt karartma ihtimalinin olmaması, sanığın tutuklulukta geçirdiği, tutukluluğun bir önlem oluşu, tutuklulukta istenilen emele isimli denetim önlemlerinden bir yahut birkaçının uygulanması ile de ulaşılabileceği kıymetlendirilerek, sanığın durumuna nazaran ölçülü olmayan tutukluluğun devamı istikametindeki çoğunluk görüşüne katılmayarak, ölçülü bir yahut birkaç isimli denetim önlemi ile tahliyesi görüşü ve kanaatindeyim” tabirlerini kullandı.

Kavala hakkında daima bu biçimde karar çıkması, yargılamanın siyasi olduğu istikametindeki tezlere karşı yargıçların özgür iradeleri ile karar verdiği manzarasının yansıtılması emelini taşıdığı tenkitlerine neden oluyordu.

34) Tahliye talebinin reddi kararı neden krize yol açtı?

Kararın akabinde Kavala’nın hür bırakılması için ABD, Almanya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İsveç, Kanada, Norveç ve Yeni Zelanda’nın Ankara büyükelçileri ortak bir açıklama yaptı. Hazırlanan bildiride, “Türkiye’nin memleketler arası yükümlülükleriyle ve ulusal kanunlarıyla uyumlu halde, bu davanın adil ve süratli biçimde sonuçlandırılması gerektiği kanısındayız. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin bu konudaki kararları doğrultusunda Osman Kavala’nın derhal hür bırakılmasının sağlanması için Türkiye’ye davette bulunuyoruz” denildi.

Ayrıyeten Kavala’nın dava sürecinin farklı belgelerin birleştirilmesi ve beraat kararından sonra yeni davalar yaratılması yoluyla daima geciktirildiğine işaret edilerek bu durumun “Türk yargı sisteminde demokrasiye saygıyı, hukuk devleti ve şeffaflık prensiplerini gölgelediği” belirtildi.

35) Erdoğan, bildiri için ne dedi?

Erdoğan, Kavala için, “Bakın artık AİHM bir karar almış. Bu Kavala denilen Soros artığıyla ilgili olarak Türkiye’yi adeta burada mahkum etmek istiyorlar” tabirlerini kullanırken, büyükelçiler için de, “10 tane büyükelçi bu açıklamayı niçin yapar? Bu Soros artığını savunanlar, bunu nasıl bıraktırırız çabası içindeler. Türkiye’ye ders vermek sizin haddinize mi?” dedi.

Erdoğan, bir sonraki açıklamasında ise “Yatıyorlar kalkıyorlar Kavala da Kavala… Kavala dediğin Soros’un Türkiye şubesi… 10 tane büyükelçi onun için Dışişleri Bakanlığı’na geliyor. Bu ne terbiyesizliktir ya… Siz burayı ne zannediyorsunuz ya? Burası Türkiye… Türkiye… Burası o denli zannettiğiniz üzere bir kabile devleti değil. Burada talimat verme üzere bir yola giremezsiniz… Gerekli talimatı ben Dışişleri Bakanıma verdim. Bu 10 tane büyükelçinin istenmeyen adam ilan edilmelerini çabucak halledeceksiniz dedim. Bunlar Türkiye’yi tanıyacak, anlayacak, bilecekler. Türkiye’yi bilmedikleri, anlamadıkları gün burayı terk edecekler” sözlerini kullandı.

36) Büyükelçiler, “istenmeyen adam” ilan edildi mi?

Dışişleri Bakanlığı, 10 büyükelçiyi bakanlığa çağırdı. Daha sonra yaptığı açıklamada, “Bu ülkelerin Büyükelçileri/Maslahatgüzarlarına, toplumsal medya üzerinden yapılan ve bağımsız yargı tarafından yürütülen türel bir süreçle ilgili bu hadsiz açıklamanın kabul edilemez olduğu, hukuksal süreçlerin siyasallaştırılmasına ve Türk yargısına baskı yapmaya yeltenen bu açıklamanın reddedildiği, kelam konusu açıklamanın Büyükelçilerin savunduğunu iddia ettikleri hukukun üstünlüğü, demokrasi ve yargı bağımsızlığına da muhalif olduğu iletilmiştir” tabirleri kullanıldı.

Bakanlık, Erdoğan’ın talimatı konusunda ise bir müddet sessiz kaldı. 10 büyükelçiden, daha sonra bir açıklama daha geldi.

37) Kriz nasıl çözüldü?

Büyükelçiler, birinci açıklamadan bir hafta sonra, toplumsal medya hesaplarından ortak bir açıklamayı paylaştı. Açıklamada, “”18 Ekim tarihli açıklamaya ait birtakım soruların yöneltilmesi vesilesiyle, Diplomatik Münasebetler Hakkındaki Viyana Sözleşmesi’nin 41. Hususuna riayet etmeyi teyit eder” sözleri kullanıldı. Viyana Sözleşmesi’nin kelam konusu hususu, büyükelçilerin bulundukları ülkelerin kanunlarına uymaya riayet etmek zorunda olduklarını ve iç işlerine karışamayacaklarını düzenliyor. İktidar tarafından, “geri adım” olarak yorumlanan bu açıklama sonrası tansiyon düştü. Fakat büyükelçilerin geri adım atmadığı, yalnızca var olan bir kuralı anımsatarak ortamı yatıştırdıkları yorumları da yapıldı. Hollanda Başbakanı Mark Rutte, Roma’daki G20 Başkanlar Tepesi’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşme sonrası, ülkesinden gelen gazetecilere, “Hollanda’nın, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına dikkat çekme hakkını her vakit gizli tuttuğunu Erdoğan’a anlattım. Bunun içişlerine müdahale değil, kozmik bedellerin teyidi olduğunu düşünüyoruz. Ayrıyeten bunu gelecekte de yapmaya devam edeceğimizi söyledim. Bu da, ikili ilgilerin bir parçası” açıklamasını yaptı.

38) Kavala, bu gelişmelere nasıl reaksiyon gösterdi?

Kavala, avukatları aracılığıyla yaptığı açıklamada, bundan sonra duruşmalara katılmayacağını bildirdi. Kavala, şunları kaydetti:

“ Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Afrika ziyareti dönüşü benimle ilgili kullanmış olduğu ‘Soros artığı’ üzere sözler son derece esef vericidir ve Cumhurbaşkanlığı makamının ciddiyetine uygun düşmemiştir. Ülkemizdeki sivil toplum kuruluşlarının şeffaf biçimde desteklenmesi hedefiyle maddelere uygun biçimde kurulmuş ve faaliyet göstermiş olan Açık Toplum Vakfı’nın idare konseyinde, öbür idare konseyi üyeleri üzere misyon yaptım. Hiçbir devirde başkanlığını üstlenmedim, Açık Toplum Vakfı’nı ya da George Soros’u temsil eder nitelikte bir yetkim, statüm olmadı. Bildiğim kadarıyla, Sayın Erdoğan George Soros ile bu vakfın kuruluşundan evvelki bir tarihte tanışmış ve Soros’un en son Kasım 2015’te Türkiye’ye yaptığı ziyaret sonrasına kadar, Adalet ve Kalkınma Partisi’ne mensup siyasetçiler ve Cumhurbaşkanı’nın danışmanları ile Soros’un diyaloğu devam etmiş. Ben bu görüşmelere dâhil olmadım, içerikleri hakkında da bilgi sahibi değilim. Cumhurbaşkanı’nın karar giymemiş ve yargılaması devam etmekte olan bir şahsa yönelik aşağılayıcı ve lekeleyici tabirleri, insan haysiyetine akın niteliğindedir. Bunlar hatalı olduğum algısı yaratan ve yargıyı direkt etkileyen bildirilerdir. Bu koşullar altında adil bir yargılama yapılmasına imkân kalmadığından, bundan sonra duruşmalara katılmamın ve savunma yapmamın anlamsız olacağına inanıyorum.”

39) Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi, sonraki duruşmaların akabinde nasıl bir tavır izledi?

AİHM kararlarının üye ülkelerce uygulanmasını denetlemekle yükümlü olan Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi, 16 Eylül’de yaptığı açıklamada, 30 Kasım-2 Aralık 2021 tarihleri ortasında gerçekleşecek toplantıdan evvel AİHM kararının uygulanarak Osman Kavala’nın derhal özgür bırakılması talebini yineledi. Komite, bunun gerçekleşmemesi halinde ihlal prosedürünün başlatılacağı ihtarında bulunuldu.

40) İhlal prosedürü başlatıldı mı?

Evet. 2 Aralık 2021’deki toplantıda oy çokluğuyla ihlal prosedürünün başlatılmasına karar verildi. Kavala, buna karşın yeniden tahliye edilmedi. 2 Şubat 2022’de ise süreç resmen başladı ve Türkiye’nin AİHM kararını uygulayıp uygulamadığının tespiti için evrak AİHM’ye gönderildi.

41) AİHM, bu tespiti yaparsa süreç nasıl işleyecek?

AK Bakanlar Komitesi’nin AİHM’nin, kararın uygulanmadığına yönelik tespiti ile birlikte üye ülkenin Avrupa Konseyi’ndeki kimi haklarını kısıtlamaktan, üyeliğini askıya almaya kadar uzanan bir dizi yaptırıma karar verme hakkı bulunuyor. Bakanlar Komitesi, bugüne kadar bu yola yalnızca Azerbaycan ile ilgili olarak başvurdu. Tutuklanan ve AİHM kararına karşın tahliye edilmeyen İlgar Mammadov, komitenin AİHM’ye müracaat yapmasının akabinde tahliye edildi. Bunun üzerine belge kapatıldı. Türkiye, süreç devam ederken Kavala’nın evvel tahliyesine sonra bu suçlamalardan beraatine karar vermezse, yaptırım uygulanan birinci ülke olacak

42) Bu durum, dava sürecini etkiledi mi, son duruşmada neler yaşandı?

İstanbul 27. Ağır Ceza Mahkemesi’nde 21 Şubat’ta yapılan son duruşma, davanın bir an evvel bitirilmesinin arzulandığı tezlerini güçlendiren gelişmelere sahne oldu. Mahkeme, Çarşı davasını, ana belge davası ile ilgisi olmadığı gerekçesiyle ayırdı. Böylelikle Kavala’nın tutukluluğunun uzamasına ve sürmesine yol açan dava birleştirme süreci, davaların yine ayrılmasıyla son buldu. Kavala’nın avukatları ise mahkemenin davayı bir an evvel bitirmekle görevlendirildiğini belirterek, heyetin davadan çekilmesini istedi. Lakin bu talep reddedildi. Kavala’nın tahliye talebi de yeniden teğe karşı iki oyla geri çevrildi. Mahkeme, temel hakkındaki görüşünü hazırlaması için belgeyi savcılığa verdi

43) Savcı, temel hakkındaki görüşünde suçlamalarını sürdürdü mü?

Savcı Edip Şahiner, temel hakkındaki görüşünde, 2013’ten bu yana tekraren davalara mevzu edilen argümanları yine tekrarladı.

Lakin bu defa Kavala ile birlikte 15 Temmuz darbe teşebbüsüne yer hazırladığı sav edilen Henry Barkey’in de Seyahat hareketleri sürerken hükûmeti yıkmayı amaçladığını öne sürdü ve delil olarak 2013’te de Türkiye’de temaslarda bulunmasını gösterdi. Savcılık, Barkey dahil yurt dışındaki sanıkların belgelerinin ayrılmasını, Kavala ile sanıklardan Mücella Yapıcı’nın ağırlaştırılmış müebbet mahpusla, öteki 7 sanığın ise 20 yıl mahpusla cezalandırılmasını talep etti. Savcılık, Kavala’nın tutukluluğunun da devamını istedi.

Savcılık, casusluk kabahatinden da ayrıyeten yargılanan Kavala’nın, 15 Temmuz darbesine yer hazırlamak ve Seyahat hareketlerini organize etmek kabahatlerinin, “hükûmeti devirmeye kalkışmak” hususu üzerinden tek hatada birleştirerek, tek ağırlaştırılmış müebbet mahpus talebinde bulundu.

Savcılık, temel hakkındaki görüşünde, daha evvel olduğu üzere Seyahat aksiyonlarının Açık Toplum Vakfı ve kurucusu George Soros tarafından örgütlendiği, Otpor ve Canvas üzere yurt dışındaki oluşumların Türkiye’de harekete geçtiği, bu temasların bir kısmının oyuncu Mehmet Ali Alabora tarafından kurulduğu, Kavala’nın ise hem Seyahat hem de 15 Temmuz sürecinde hükûmeti devirmeyi amaçladığı tezlerini tekrarladı.

44) Bu suçlamaların evvelkilerden farkı var mı?

Hayır. Ne Kavala ne de Seyahat davası açısından ortada yeni bir tez yok. Lakin daha evvel olduğu üzere yine kabahat vasfı değiştirilerek dava tamamlanmaya çalışılacak. Yaşanan bu denli gelişmeden sonra tekrar Seyahat davasında daha evvel beraat eden fakat istinaf mahkemesince haklarındaki karar bozulan 9 sanık hakkında karar verilecek. 

45) Bugünkü duruşma ve sonrasında neler yaşanacak?

Mahkeme, sanıklardan temel hakkındaki mütalaaya karşı savunmalarını isteyecek. Kararı çabuk vermek için de sanıkların başka taleplerini heyetin reddetmesi bekleniyor. Savunmaların tamamlanmasından sonra sanıklara bu kere son kelamları sorulacak. Daha sonra karar açıklanacak. Bu karara karşı sanıkların ve savcılığın istinaf mahkemesine başvurma hakkı bulunuyor.

 

İlginizi Çekebilir

Bakan Akar: Mayınlar kasıtlı mı bırakıldı diye kuşkularımız var

Ulusal Savunma Bakanı Hulusi Akar,  Boğazlar’da bulunan mayınlara ait olarak, “Mayınlar kasıtlı mı bırakıldı diye kuşkularımız var. Tahminen NATO ...

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir