Anasayfa / Gündem / Türkiye’de fakirleşme: Taban fiyat eriyor, hak kayıpları artıyor

Türkiye’de fakirleşme: Taban fiyat eriyor, hak kayıpları artıyor

Türk-İş’in Ocak ayı Açlık ve Yoksulluk Sonu Araştırması’na nazaran dört kişilik bir ailenin açlık hududu 4 bin 249 lira, yoksulluk sonu ise 13 bin 843 liraya çıktı.

Buna nazaran açlık sonu ile artırımlı taban fiyat ortasında yalnızca 3 lira 40 kuruşluk fark kaldı. Bu yıl için net minimum fiyat 4 bin 253 lira 40 kuruş olarak belirlenmişti. Aralık 2021’de açlık hududu 4 bin 13, yoksulluk sonu ise 13 bin 72 liraydı.

DW Türkçe’ye konuşan çalışma iktisadı uzmanı Özgür Müftüoğlu, “2021 yılının ikinci yarısından sonra Türkiye’de esasen harika kırgın olan iktisat uygunca süratli bir biçimde çöküşe hakikat gitti. Yıl sonunda taban fiyata hükümet uygun sayılacak bir artırım yaptı. Kendi sözleriyle yüzde 50’ye yakın bir artırım yaptı. Lakin enflasyon o kadar süratli arttı ki neredeyse bir aylık bir müddet içerisinde buradaki artış neredeyse eridi” diyor.

Açlık hududunun altına düşecek

Fiyat artışları önümüzdeki ay da devam ederse taban fiyat açlık sonunun altına düşecek. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi’ne katılan ekonomistler, Ocak ayında yıllık enflasyonun yüzde 48,42’ye yükselmesini bekliyor. Reuters’in anketinde ise Ocak ayı için yıllık enflasyon iddiası yüzde 46.

Türk-İş’in hesaplamasına nazaran Ocak ayında 13 bin 843 liraya çıkan yoksulluk sonu ise taban fiyatın üç katını geçiyor.

Özgür Müftüoğlu, Türk-İş’in bekar bir emekçinin hayat maliyetini de 5 bin 587 olarak hesapladığını söz ederek bunun da taban fiyatın epeyce üzerinde olduğuna işaret ediyor.

Bilgilerin Türkiye’de yoksulluğun süratle arttığını gösterdiğini vurgulayan Müftüoğlu, derinleşen çalışan yoksulluğu karşısında reaksiyonların de giderek büyüdüğüne dikkat çekiyor.

Ocak ayında Türkiye’nin en büyük online alışveriş sitelerinden biri olan Trendyol’da esnaf-kurye sistemiyle emekçilerin yüzde 11’lik fiyat artırımını kabul etmeyerek İstanbul dahil birçok vilayette yaptığı hareket sonuç getirmiş, şirket idaresi personellerin aylıklarına yüzde 38,8 artırım yapmayı kabul etmişti. 

Kurye ve kargo çalışanlarından artırım talebi

Trendyol kuryelerinin akabinde hareketler, kurye ve kargo kesimindeki öteki firmalara da sıçradı.

Hepsiburada’nın dağıtım ağı Hepsijet ve Scotty çalışanları da düşük fiyatlara karşı eylem başlattı. Scotty çalışanları, yüzde 22’lik artırımı kabul etmeyerek kontak kapattı. Yüzde 40 artırım isteyen çalışanlar, dayanışma daveti yaptı.

Yemek Sepeti ve Banabi kuryeleri ise maaş konusunda patrondan cevap alamadıklarını münasebet göstererek dün şirketin İstanbul’daki merkezinin önünde Tüm Taşıma Çalışanları Sendikası (TÜMTİS) üyeleri ile birlikte aksiyon yaptı. Yüzde 32,7 zam teklifini kabul etmeyen şirket çalışanları, İstanbul, Eskişehir ve İzmir’de kısa müddetli kontak kapattı. Aksiyonda yapılan açıklamada, “10 saniyede paket toplamamız bekleniyor. Pandemi sürecinde kimse çalışmazken biz çalıştık. Bu şirket bizim sayemizde büyüdü. Hakkımızın verilmesini bekliyoruz. Sefalet fiyatını kabul etmiyoruz” denildi.

Yurtiçi Kargo çalışanları da yüzde 17’lik artırıma ve kontrat fesihlerine karşı şirketi bugün İstanbul Pendik’teki Yurtiçi Kargo Müdürlüğü önünde buluşup aksiyona geçti. Şirket çalışanları taban fiyatın altında kazandıklarını belirterek yüzde 40 artırım talep ettiklerini duyurdu.

Fabrikada direnen personellere gözaltı

Özgür Müftüoğlu, kurye ve kargo bölümü dışındaki alanlarda da önemli sıkıntılar olduğunu vurguluyor. Müftüoğlu, “Çünkü bu süreçte hazırlanan toplu iş mukavelelerinde hem kamu çalışanları için yapılan hem de metal iş kolundaki kontratlarda fiyatlar, minimum fiyat düzeyine bile ulaşmayan, minimum fiyat artış düzeyine bile ulaşmayan bir halde yükseltildi. Bu artışlar da tabi süratle erimeye başladı” diye konuşuyor.

Kocaeli Gebze Otomotiv Tedarik Sanayi İhtisas Organize Sanayi Bölgesi’nde bulunan ve plastik otomotiv kesimleri üreten Farplas firmasında emekçiler, fiyatlarının ve çalışma şartlarının güzelleştirilmesi için geçen hafta iş durdurma hareketi yapmış, hareketin akabinde 150’ye yakın emekçi işten atıldı.

Fabrikada kalan personeller, arkadaşlarının geri alınması için fabrikaya kapanarak aksiyon başlattı. Polis takımları fabrikaya girdi ve tüm emekçileri gözaltına aldı. Emekçiler daha sonra özgür bırakıldı. Birleşik Metal-İş Sendikası’ndan yapılan açıklamada “Sendikal hakları için direnen ve gözaltına alınan 200 arkadaşımız, tabirleri alındıktan sona özgür bırakıldılar.  Şubemizde yapılan toplantı ile çabanın bundan sonra nasıl sürdürüleceği kararlaştırılıyor” denildi.

Finans Merkezi şantiyesinde aksiyon

Kurye ve kargo kesiminin yanı sıra İstanbul’da dün Ataşehir’deki Finans Merkezi Şantiyesi’nde çalışan inşaat çalışanları de fiyat, yemek ve barınma alanındaki hak kayıplarına karşı harekete geçti.

Şantiyedeki makus çalışma şartlarına ait DİSK Dev Yapı-İş ve İnşaat-İş Sendikası tarafından kampanya başlatıldı.

DW Türkçe’ye konuşan DİSK Dev Yapı-İş Genel Lideri Özgür Karabulut, çalışanların sigorta primlerinin gerçek fiyatları üzerinden değil minimum fiyat üzerinden yatırıldığını belirtiyor. Fiyatların geciktirildiğini, maaşların her ay en az 2 bin üç bin lira eksik yatırıldığını söz eden Karabulut, “İşçi arkadaşlarımızın hem bugünü hem geleceği gasp ediliyor. Yemek problemleri var. Emekçi arkadaşlarımız, kurtlu, kalitesiz, besleyici pahası olmayan yemekleri, nefes almanın bile sıkıntı olduğu yemekhanelerde uzun yemek kuyruklarında bekleyerek yiyor” diyor.

Memleketlerinden gelip kamplarda yaşamak zorunda kalan personeller barınma sıkıntısına dikkat çekiyor. DW Türkçe’ye konuşan çalışanlar, 15-20 metrelik odalarda 8-10 kişinin birlikte kaldığını, tahta kurularıyla yatmak zorunda kaldıklarını ve Covid-19’dan ötürü çok zorluk çektiklerini belirtiyorlar. 

Finans merkezi projesi, Emlak Konut ve Varlık Fonu ile yürütülüyor.

Özgür Müftüoğlu’na nazaran artan enflasyon karşısında bir yandan fakirleşme artarken Türkiye’de personel aksiyonları artarak devam edecek.

İstanbul Ticaret Odası’na nazaran, İstanbul’da perakende fiyatlar Ocak’ta aylık yüzde 13,78, yıllık yüzde 50,91 arttı. Türkiye İstatistik Kurumu, ocak ayına ilişkin enflasyon verisini perşembe günü açıklayacak.

Pelin Ünker

© Deutsche Welle Türkçe

 

 

İlginizi Çekebilir

Ziyan eden Et ve Süt Kurumu’nun 6 idare heyeti üyesinden 3’ü çift maaş alıyor

Et ve Süt Kurumu (ESK), üç yıldır ziyan ediyor. Kurumun 6 idare şurası üyesinden 3’ü çift maaş, eski Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli'nin ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.