Anasayfa / Gündem / Doç. Dr. Yeniocak: Uzun vadeli kontratlar imzalayan işletmelerin, büyük ölçekli ziyanlara uğramaları kaçınılmaz bir sonuç

Doç. Dr. Yeniocak: Uzun vadeli kontratlar imzalayan işletmelerin, büyük ölçekli ziyanlara uğramaları kaçınılmaz bir sonuç

Türk Lirasının son günlerde süratle bedel kaybetmesi, her alanda olduğu üzere ticari iş mukavelelerinin durumu hakkında soru işaretleri doğurdu. Uzmanlar, bunun sözleşme bağları bakımından epey kıymetli sonuçlar doğuracağını lisana getirdi. Altınbaş Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Umut Yeniocak, kontrat konusu eserlerin ya da hizmetlerin fiyatlarının süratle ve büyük oranlarda değişmesinin, tedarik sözleşmelerinin mevcut hâliyle sürdürülmesini güçleştirdiğini söyledi.

Doç. Dr. Umut Yeniocak, “Bundan birkaç ay evvelki fiyatlara nazaran uzun periyodik mukaveleler imzalayan işletmelerin, yaşanan son ekonomik gelişmeler karşısında beklenmeyen ve büyük ölçekli ziyanlara uğramaları kaçınılmaz bir sonuç.” dedi. Yeniocak ayrıca Öngörülemeyen orandaki döviz artışından ziyan görenler, vakit kaybetmeden ‘uyarlama’ talebinde bulunmalıdır” sözlerini kullandı.

Doç. Dr. Umut Yeniocak, bu durumla birinci kere karşılaşılmamasına karşın artık son günlerde yaşanan dalgalanmanın istatistiklere nazaran sıra dışı ölçülerde olduğuna dikkat çekti ve mukavele hukuku açısından yaşanabilecek durumlar hakkında ikazlarda bulundu.

Bilhassa dövizle yapılan süreçlerde, sürecin yapıldığı tarih ile şimdiki tarih ortasında TL’nin çok ölçüde kıymet kaybetmiş olması ve TL ile yapılan süreçlerde de fiyatların süratle yükselmesinin, daha evvel imzalanmış kontratlardan beklenen yararın büyük oranda ve beklenmeyecek ölçüde boşa çıkması manasına geldiğini söyledi. Doç. Dr. Umut Yeniocak, “Bu durum, mukavele hukukunda ‘uyarlama’ denilen davaların açılabilmesine imkan verir” diye konuştu.

“Dövizde bu orandaki yükselişi evvelden öngörmek mümkün değildir”

Bugünlerde yaşanılan gerek dövizdeki süratli ve yüksek oralardaki dalgalanma gerekse TL bazlı kontratlardaki çok fiyat artışlarının evvelden öngörmenin mümkün olmadığını belirten Doç. Dr. Umut Yeniocak, bu çeşit öngörülemez sürpriz gelişmelerin borcun yerine getirilmesini çok derecede güçleştirdiğini anlattı.

Kontrattan beklenen gelirin elde edilemediği bu üzere durumlar için kanunda özel bir düzenleme olduğuna dikkat çekti.

Beklenmeyen hal nedeniyle, borcun uyarlanmasını talep edebilirsinizDoç. Dr. Yeniocak, Borçlar Kanunu’nun 138 maddesi’nin, bu çeşit beklenmeyen gelişmelerin yaşanması sebebiyle borcunu ifa etmekte çok derecede zahmet yaşayan bireylerin, mahkemeye başvurarak borcunun yapılandırılmasını yani “uyarlanmasını” talep edebileceğini söyledi. Doç.Dr. Yeniocak, “Hatta bu unsurun son fıkrasında uyarlama davalarının, yabancı para ile borçlanan bireyler tarafından da açılabileceği bilhassa vurgulanmıştır.” diyerek bu hususta badire yaşayan vatandaşlara haklarıyla ilgili bilgi verdi.

“Süreci güzel takip edin ve vakit kaybetmeyin”

Doç. Dr. Umut Yeniocak, bu noktada işletmelerin de süreci uygun takip ederek, vakit kaybetmemelerini önerdi. Borcun yerine getirilmesi bakımından çok zahmet yaşayan şahıslar ve kurumlar, karşı tarafa bildirimde bulunarak dövizin ya da fiyatların çok yükselmesi durumunun ‘beklenmeyen hâl’ teşkil etmesi gerekçesiyle, borcun yeni duruma nazaran güncellenmesi, uyarlanması gerektiğini, bunun kabul edilmemesi hâlinde ise hususun mahkemeye taşınacağını bildirmelerinin yararlı olacağı ikazında bulundu.

Doç. Dr. Yeniocak ayrıyeten, borcun ödenmesinde zahmet yaşanmasına karşın borç harç da olsa ödeme yapılması durumunda, ödeme sırasında kesinlikle ‘uyarlama davası açma hakkının gizli tutulduğunun’ muhataba bildirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Doç.Dr. Yeniocak, “Böylelikle mahkemenin, uyarlama davasını kabul ederse, geriye dönük olarak tamamı ödenmiş borcun bir kısmının davacıya iadesi istikametinde karar vermesi mümkündür.” açıklamalarında bulundu.

Doç. Dr. Umut Yeniocak, son olarak, yaşanan döviz dalgalanmasının, piyasanın çok derecede huzursuz olmasının, fiyat istikrarının büsbütün kaybolması hâllerinin evvelce hesaba katılabilecek, öngörülebilecek seviyenin çok ötesinde olduğunu lisana getirdi. “Bu sebeple, Kanunda bahsettiğimiz uyarlama kuralının uygulanması için koşulların gerçekleştiğini kabul etmek gerekir. Açılan davaların da mahkemeler tarafından bu istikamette kıymetlendirilmesi gerekir.” dedi.

 

 

 

 

 

 

 

İlginizi Çekebilir

Ziyan eden Et ve Süt Kurumu’nun 6 idare heyeti üyesinden 3’ü çift maaş alıyor

Et ve Süt Kurumu (ESK), üç yıldır ziyan ediyor. Kurumun 6 idare şurası üyesinden 3’ü çift maaş, eski Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli'nin ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.